Οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις των κυβερνήσεων Βενιζέλου (1910-1920)

 

 της Μαριάνθης Μπέλλα

  

Εκσυγχρονιστικά σχέδια και αντιδράσεις

Από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους το ιδεώδες της ελληνικής παιδείας ήταν η μίμηση της αρχαίας Ελλάδας, με την επιστροφή στην αρχαία γλώσσα και τη μεταφορά του κλασικού πολιτισμού στη σύγχρονη εποχή. Όπως έγραφε ο Δημήτρης Γληνός: «Τον δίδαξαν [τον λαό] πως για να ζήσει, να γίνει μεγάλος και δοξασμένος σαν τους μεγάλους και δοξασμένους προγόνους του, πρέπει να ξαναζωντανέψει τις φόρμες της ζωής τους. Ανάσταση του αρχαίου πολιτισμού! Στη νεότερη Αθήνα θα ξαναπερπατήσουν πάλι Σωκράτηδες και Πλάτωνες, Φειδίες και Ικτίνοι […] Αρκεί να ξαναγράψουμε και να μιλήσουμε την αρχαία γλώσσα …»[1]. 

Τοπωνύμια των Πατησίων και της Κυψέλης σχετικά με το νερό

 

 

της Μαριάνθης Μπέλλα

  

Το πρόβλημα ύδρευσης στην Αθήνα

Η Αθήνα δεν ήταν ποτέ ονομαστή για τα άφθονα νερά της. Ο μύθος της φιλονικίας του Ποσειδώνα και της Αθηνάς για την προστασία της πόλης γύρω από το στοιχείο του νερού και το σύμβολο της ελιάς φαίνεται ότι είναι η εξήγηση των αρχαίων Αθηναίων για την περιορισμένη ποσότητα του νερού της γης τους. Η προνοητικότητα και η δίκαιη κατανομή του νερού (νομοθεσία Σόλωνα, αυστηρές διατάξεις και κυρώσεις) δεν έφερε ποτέ λειψυδρία.

Πρότυπον Εκπαιδευτήριον Κωνσταντινίδου - Αγγλοελληνικόν Παρθεναγωγείον

 

Ένα σχολείο των αρχών του 20ού αιώνα με νεωτερικές τάσεις

Μαριάνθη Μπέλλα

Εκπαιδευτικός 

Στη χώρα μας, η ιδιωτική εκπαίδευση ήταν συνταγματικά κατοχυρωμένη από τα χρόνια του Αγώνα της Ανεξαρτησίας και κάλυπτε κενά και ελλείψεις της κρατικής εκπαίδευσης, η οποία αδυνατούσε να ιδρύσει επαρκή αριθμό σχολείων της πρώτης και της δεύτερης βαθμίδας και να ανταποκριθεί στις κοινωνικο-οικονομικές ανάγκες, όπως η εκπαίδευση των κοριτσιών και η επαγγελματική κατάρτιση. Τα περισσότερα ιδιωτικά σχολεία ήταν μικρές προσωποπαγείς σχολικές μονάδες, από τις οποίες, όσες επιβίωσαν, έπαιξαν σε γενικές γραμμές θετικό ρόλο, αλλά με πολλές διαβαθμίσεις. Ορισμένες από αυτές συνέβαλαν στην εφαρμογή νέων παιδαγωγικών μεθόδων  (κυρίως στον τομέα της οργάνωσης της σχολικής ζωής και των σχέσεων μεταξύ διδασκόντων και διδασκομένων) και νέων διδακτικών προσεγγίσεων[1].

Η πλατεία Αγίου Γεωργίου Κυψέλης έχει τη δική της ιστορία

 

της Μαριάνθης Μπέλλα

Η πλατεία Αγίου Γεωργίου είναι μια μικρή κυκλική πλατεία της Κυψέλης, στη συμβολή των οδών Επτανήσου, Ιθάκης, Ύδρας και Αντιπάρου. Χαρακτηριστικά της είναι ο ορειχάλκινος φανοστάτης στο κέντρο της και η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο ανατολικό τμήμα της.

Πάρκο Κλωναρίδου-Φιξ: Ένα ιστορικό τοπόσημο των Πατησίων

 

της Μαριάνθης Μπέλλα

Το πάρκο Κλωναρίδου φιξ βρίσκεται στα Άνω Πατήσια, μεταξύ των οδών, Πατησίων, Καυτατζόγλου και Τσίλλερ. Οφείλει την ονομασία του στο παλιό εργοστάσιο ζυθοποιίας και παγοποιίας Κλωναρίδου, που δημιουργήθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα στον χώρο του σημερινού πάρκου. Αποτελεί μια ανάσα πράσινου, με δέντρα, παρτέρια και ένα μικρό σιντριβάνι, μέσα σε μια πυκνοδομημένη και πυκνοκατοικημένη περιοχή της Αθήνας.

Το εργοστάσιο ζυθοποιίας και παγοποιίας «Μ. & Ε. Κλωναρίδη» ιδρύθηκε το 1903 από τον Ερρίκο Κλωναρίδη (τον αδερφό του Μιλτιάδη) και τον Έκτορα Δρακούλη. Λίγο παρακάτω, στην οδό Πατησίων πριν την Αλυσίδα, βρισκόταν από το 1882 το εργοστάσιο εριουργίας της εταιρίας «Σ. Βεζανής και Σελάς», το οποίο πουλήθηκε το 1922 στην «Ομόρρυθμη Εταιρία Κ. & Α. Δρακοπούλου», που το μετέτρεψε σε βαμβακουργία. 

«…στους ρομαντικούς και ποιητικούς δρομίσκους των Κάτω Πατησίων…»[1]

της Μαριάνθης Μπέλλα

Τον 19^ο αιώνα τα Πατήσια ήταν αγροτικός οικισμός με ελάχιστα σπίτια, απομακρυσμένος από την πόλη των Αθηνών. Επρόκειτο για μια περιοχή κατάφυτη, γεμάτη ελαιώνες, κυπαρισσώνες, περιβόλια, ανθόκηπους και λαχανόκηπους, φημισμένους για τις πατησιώτικες πατάτες. Ωστόσο, δεν έλειπαν και οι εξοχικές επαύλεις εύπορων Αθηναίων. Το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα με την επέκταση του σχεδίου πόλεως, ο αγροτικός οικισμός εξελίχτηκε σε  εξοχικό προάστιο, αποτελούμενο από δύο περιοχές: τα Άνω και τα Κάτω Πατήσια. Οι Αθηναίοι έκαναν εκεί περιπάτους και ημερήσιες εκδρομές, αλλά τα επέλεγαν και σαν τόπο παραθερισμού τα καλοκαίρια (Γιοχάλας-Καφετζάκη, 2014⁴: 588-589).

Εν Πατησίοις

 

Σπ. Βασιλείου "Η οδός Πατησίων" (1929)

 

Μαριάνθη Μπέλλα

 

Τα μετεπαναστατικά χρόνια τα Πατήσια ήταν αγροτικός οικισμός, ο οποίος, από το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, με την επέκταση του σχεδίου της πόλεως εξελίχτηκε σε εξοχικό προάστιο. Επρόκειτο για μια περιοχή έρημη με ελάχιστα σπίτια, μια γραφική εξοχή ιδανική για περιπάτους και εκδρομές, γεμάτη ελαιώνες, κυπαρισσώνες, περιβόλια, ανθόκηπους και λαχανόκηπους, φημισμένους για τις πατησιώτικες πατάτες. Δεν έλειπαν και οι εξοχικές επαύλεις εύπορων Αθηναίων (Γιοχάλας-Καφετζάκη, 2014⁴: 588-589).